Witold w krainie kiltów

Udostępnij

Crathes Castle w całej okazałości.

Szkockie zamki. Tajemnicze, czasem mroczne i na pewno bardzo romantyczne. Malowniczo położone, nie raz odgrywały ważną rolę w historii tego dumnego narodu.
Dzisiaj chciałbym opowiedzieć o zamku Crathes i rodzinie dzięki której powstał.

Crathes jest bardzo wdzięcznym obiektem opowieści. Jest pięknym, ale dość typowym zamkiem o charakterze rezydencjalnym, który powstał dzięki rodzinie Burnett. I co ciekawe pozostawał w jej rękach, aż do czasów współczesnych.

Jego właściciele nigdy nie stali się znanym i potężnym rodem, tak jak np. klan Bruce lub Stewart, ale jego członkowie zapisali się na kartach historii biorąc udział we wszystkich ważniejszych wydarzeniach. Rodzina ta miała różnego rodzaju wzloty i upadki, a ich historia jest historią Szkocji w miniaturze.
Burnettowie dali światu generałów, admirałów, sędziów, profesorów, biskupa oraz… gubernatora Nowego Jorku.

Zamek Crathes widziany z ogrodów. Na pierwszym planie kilkusetletnie cisy.

Rodzina miała spore szczęście/wyczucie polityczne. Nie mieszali się w spiski, walki o władzę (a jeśli to robili, to bardzo sprytnie). Praktycznie zawsze znajdowali się po „dobrej” (czyt. bardziej zwycięskiej) stronie. Ta niezwykła polityczna intuicja sprawiła, że zamek nigdy nie ucierpiał od działań wojennych, a bezpośrednio zagrożony był dokładnie raz (ale o tym później).

Do tej pory uważano, że byli anglosaską rodziną osiadłą w Arlesey. Dzisiejsze badania sugerują, że mogli być Normanami, którzy przybyli do Szkocji za panowania Dawida I.
Osobą która przeniosła siedzibę rodu do Aberdeenshire był Alexsander de Burnard. Około 1300 r. osiedlił się on na wyspie na jeziorze Loch Crannog (dzisiejsze Loch of Leys), budując umocnienia, które służyły rodzinie przez następne 250 lat. Był lojalnym stronnikiem Roberta Bruce’a, który to po osiągnięciu godności królewskiej nagrodził go tytułem (intratnym) Królewskiego Leśniczego. Jak się wydaje, od tego momentu rodzina zaczęła zyskiwać na znaczeniu.

Róg myśliwski na ścianie zamku - symbol piastowania stanowiska Królewskiego Leśniczego.

Wreszcie przyszedł rok 1551 gdy Alexander Burnet i jego żona Janet zdecydowali o budowie nowej siedziby rodowej. Na tę decyzję wpłynął niewątpliwie fakt posiadania szóstki dzieci, względy prestiżowe oraz spore możliwości finansowe.

W 1644 roku zamek znalazł się w teatrze działań wojennych (trwała wówczas angielska wojna domowa). Ówczesny właściciel – pierwszy Baron – Sir Tomas (przezornie nie zaangażował się po żadnej ze stron w trakcie Wojny Domowej) stanął w obliczu armii dowodzonej przez jego starego przyjaciela Marquessa Montrosse. Panowie bardzo szybko doszli do porozumienia, zamek został poddany, uzyskując, jeśli się nie mylę immunitet.
Chwilę po, panowie mogli wspólnie spożyć posiłek

Równie ciekawą postacią jest trzeci Baron, Sir Thomas… nie, w zasadzie ciekawszą postacią jest dla mnie jego żona Margaret. W ciągu 22 lat powiła 21 dzieci… nic dziwnego, że w tamtym okresie zdecydowano się dodać do zamku skrzydło mieszkalne

Zamek był w rękach rodziny blisko 400 lat. W 1951 r. trzynasty Baron Sir Alexander William Burnett Ramsay podarował zamek organizacji The National Trust of Scotland, która opiekuje się szkockim dziedzictwem narodowym.

Zamek był budowany (z przerwami) 40 lat. Początkowo przybrał kształt wieży mieszkalnej do której dobudowywano w późniejszym czasie skrzydła, tworząc w ten sposób charakterystyczne, tradycyjne L-kształtne założenie rezydencji szlacheckiej.
Łatwo dostrzec, że obiekt budowany był przede wszystkim ze względów reprezentacyjnych, a nie obronnych. Tak umocniony obiekt mógł służyć do obronny w czasie chłopskiej ruchawki lub jakiś zatargów z sąsiądem, niekoniecznie będąc łatwym w obronie w czasie regularnych działań wojennych.

Małe okrągłe wieżyczki nadające Crathes romantyczny charakter.

W miarę upływającego czasu bryłę zamku upiększano i ulepszano. Dodano małe narożne wieżyczki, zegar z epoki wiktoriańskiej czy XIX-wieczne trzyczęściowe okno które zastąpiło wcześniejsze okno gotyckie.

Dostępu do zamku bronią wąskie, okute drzwi zabezpieczone metalową kratą. Na parterze znajdują się pomieszczenia m.in. gospodarcze: kuchnia z fantastycznym wyposażeniem z okresu międzywojennego, mała cela w której przetrzymywano poddanych oczekujących na rozprawę, izba dla zbrojnych strażników.
Komunikacja pomiędzy poszczególnymi piętrami odbywała się za pomocą dłuuugich i bardzo krętych schodów. Stanowczo odradzam zwiedzanie zamku osobom, które maja problem podnieść nogę wyżej niż na wysokość rozłożonej gazety

Ogrody Crathes.

Na kolejnych piętrach znajdowały się pomieszczenia mieszkalne: sypialnie, bawialnie oraz reprezentacyjny salon. Wszystkie pomieszczenia są umeblowane stylowymi meblami z epoki. Niestety, nie mogę zaprezentować zdjęć, ponieważ fotografowanie wnętrz jest zabronione. Największe wrażenie zrobiły na mnie XVI-wieczne malowidła, którymi pokryte są niektóre sufity i ściany. Na marginesie: niewiele osób zwiedzających średniowieczne zamki (tym bardziej ruiny) zdaje sobie sprawę z tego, że ich wnętrza były bogato dekorowane np. za pomocą barwnych polichromii (ten błąd jest często popełniany również w odniesieniu do budynków z innych epok: wyobrażając sobie Akropol widzimy biały marmur. Marmur, który tak naprawdę pokryty był kolorową farbą. Myśląc o egipskich posągach, widzimy oczyma wyobraźni kamienne kolosy, nie wiedząc, że Egipcjanie najczęściej je malowali).

Ogród japoński.

Na ostatnim piętrze znajduję się Długa Galeria. Wspaniałe pomieszczenie z dębowym sufitem, ciągnące się przez całą długość wieży służyło do załatwiania spraw oficjalnych. Tutaj baronowie sprawowali sądy, tutaj zapadały wyroki i decyzje wpływające bezpośrednio na życie poddanych.

Zamek Crathes jak każdy szanujący się zamek ma swoją Damę nie, nie białą. Zieloną Damę Jej duch był wielokrotnie obserwowany w pomieszczeniu: Kobieta w zielonej sukni przechodziła przez pomieszczenie, podchodziła do kominka, schylała się, podnosząc niemowlę. I znikała. Nie byłoby w tym nic strasznego, gdyby nie pewne odkrycie. Spod płyty kominka wyciągnięto szkielet małego dziecka…
Oficjalna wersja legendy mówi o nieszczęśliwym romansie młodej kobiety, protegowanej właścicielki, która związała się z jednym ze służących.

Ogrody Crathes.

Pod zamkiem znajdują się ogrody. Przyznam, że nie zrobiły na mnie większego wrażenia (gdy je zwiedziłem były nieco zarośnięte i zaniedbane). Zdecydowanie lepiej wspominam park wokół Crathes liczący sobie 595 akrów. Niesamowity kompleks parkowo-leśny z dobrze oznaczonymi ścieżkami spacerowymi.

Czy warto odwiedzić Crathes? Szczerze polecam. Zamek pomimo, że na pierwszy rzut oka wydaje się niepozorny, ma swój klimat. Wzmacniany organizacją zwiedzania, dającą sporo wolności w poznawaniu jego zakamarków.
Jeśli lubicie przyrodę, proponuję poświęcić jedno, pełne popołudnie na zobaczenie tego kompleksu: zwiedzenie zamku i pospacerowanie wszystkimi ścieżkami parku

Jeśli podobał Ci się powyższy post, koniecznie zapoznaj się z:
*Szkocka perełka architektury w Małopolsce,
*Dunnottar Castle.

Entropce dziękuje za udostępnienie wybranych zdjęć.